Arheološko nalazište Lepenski Vir nalazi se u Đerdapskoj klisuri.
To je središte jedne od najznačajnijih praistorijskih kultura. Kultura lepenskog vira trajala je od 8000 do 4.5 00 god pne.
Sva naselja kulture Lepenskog Vira ležala su na niskim terasama. Arhitektura Lepenskog Vira je posebnog stila. U središtu naselja nalazio se veliki trg, mesto gde su se obavljali razni rituali.
Na osnovu oblika i proporcija staništa smatra se da su graditelji Lepenskog Vira raspolagali određenim matematičkim znanjima.  U naselju su postojala svetilišta i staništa.
U sredisnjem deli stanishta nalazila su se ognjišta gde su bile smeštene skulpture velikih oblutaka koji prikazuju ljudsku figuru na kojoj je prvobitno oblikovana samo glava.
U kasnijoj fazi, skulputure dobijaju oblik ljudske figure i postaju pravi idoli. Na njima su najčešće predştavljane ribolike ljudske glave, riba, jelen, a na nađenim predmetima su ugravirane zagonetne predstave: znaci slični koordinatnom sistemu, skice, slova, brojke, predeli. 
Arheološkim istraživanjima otkriveno je ukupno 136 objekata. Kako ne bi bilo potopljeno puštanjem u rad hidroelektrane "Đerdap I", naselje Lepenski Vir je premešteno na viši nivo, gde je izgrađena i muzejska zgrada u kojoj su izloženi najznačajniji arheološki nalazi i kopije najlepših skulptura, čiji su originali u Narodnom muzeju u Beogradu.
Nizvodno od lepenskog vira nalazi se Gornji Milanovac turisticko srediste Djerdapa gde se nalazi i horel Lepenski Vir. U priobalju Djerdapskog jezera je lepo uredjeno setaliste, uz koje sumarine za nauticare i pristaniste za putnicki saobracaj.